W jakim kraju mogę dochodzić alimentów od osoby, która wyjechała za granicę?

W jakim kraju mogę dochodzić alimentów od osoby, która wyjechała za granicę?

Dochodzenie alimentów za granicą. cz. 2

14.02.2017

W poprzednim wpisie poruszyliśmy problematykę dochodzenia alimentów od osób zobowiązanych do ponoszenia obowiązku alimentacyjnego, które na stale przebywają za granicą. W pierwszej części skupiliśmy się na odpowiedzi na pytania – w jakiej sytuacji i kto jest uprawniony do ubiegania się o alimenty w polskim porządku prawnym (zob. Dochodzenie alimentów za granicą. cz. 1). Czy w takim wypadku uprawnieni mogą dochodzić przysługujących im alimentów przed Sądem w Polsce?

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, sprawy o alimenty należą do jurysdykcji krajowej także wtedy, gdy:

  1. powodem jest uprawniony, który ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu
    w Rzeczypospolitej Polskiej,
  2. jeżeli, sprawa o alimenty jest rozpoznawana łącznie ze sprawą małżeńską, a sprawa małżeńska również należy do jurysdykcji krajowej,
    (zob. art. 11033 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r., Dz. U. z 2016 r. poz. 1822; dalej jako: K.p.c.).

Na terenie Państw Członkowskich Unii Europejskiej decydujące znaczenie ma jednak Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r., w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz. Urz. UE. L 2009 Nr 7, str. 1; dalej jako: Rozporządzenie) – a to na terenie tych państw najczęściej przebywają zobowiązani uchylający się od ponoszenia obowiązku alimentacyjnego. Rozporządzenie to w zakresie, w jakim ma zastosowanie, wyłącza zastosowanie przepisów K.p.c. Przy czym zgodnie z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia, ma ono zastosowanie do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa. W praktyce, to właśnie tego typu roszczenia są najczęściej spotykane (np. roszczenia dzieci w stosunku do rodziców).

Zgodnie z art. 3 Rozporządzenia, sądami, które mają jurysdykcję do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych w Państwach Członkowskich są:

  • sąd zwykłego miejsca pobytu pozwanego, lub
  • sąd zwykłego miejsca pobytu wierzyciela (osoby uprawnionej do alimentacji), lub
  • sąd, który zgodnie z prawem sądu ma jurysdykcję do prowadzenia postępowania dotyczącego statusu osoby, w przypadku gdy sprawa dotycząca zobowiązań alimentacyjnych jest związana z tym postępowaniem, chyba że jurysdykcja ta wynika tylko z obywatelstwa jednej ze stron, lub
  • sąd, który zgodnie z prawem sądu jest właściwy do prowadzenia postępowania dotyczącego odpowiedzialności rodzicielskiej, w przypadku gdy sprawa dotycząca zobowiązań alimentacyjnych jest związana z tym postępowaniem, chyba że jurysdykcja ta wynika tylko z obywatelstwa jednej ze stron.

Uprawniony oraz zobowiązany z tytułu obowiązku alimentacyjnego, pod pewnymi warunkami, mogą również umówić się na sąd właściwy do rozstrzygnięcia sprawy alimentacyjnej (w oparciu o art. 4 Rozporządzenia). Umowy nie obejmują jednak sporu dotyczącego zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci poniżej 18 roku życia (zob. art. 4 ust. 3 Rozporządzenia).

Warto mieć jeszcze na uwadze, że zgodnie z art. 5 Rozporządzenia, jeżeli pozwany wda się już w spór przed sądem któregoś z Państw Członkowskich, sąd ten uzyskuje jurysdykcję do rozpoznania sprawy. Zasada ta nie ma zastosowania, jeżeli pozwany wdaje się w spór w celu podniesienia zarzutu braku jurysdykcji.

Dochodzenie alimentów to nie tylko problem możliwości wyboru właściwego sądu krajowego – przed którym będziemy „walczyć” o należne nam alimenty, ale także problematyka związana z właściwym prawem, oraz możliwością uznawania i wykonywania orzeczeń wydanych przez sądy w jednym państwie, przez sądy i organy drugiego państwa, gdzie przebywa dłużnik. Istotne znaczenie ma tutaj, wspominany już wcześniej, Protokół haski z dnia 23 listopada 2007 r. o prawie właściwym w sprawach zobowiązań alimentacyjnych – tematy te zostaną omówione już w następnym wpisie!

Wiedza i kompetencje

  • logo_uw
  • adwokatura_polska_white
  • logo_uj
  • logo_blc