Jak długo czeka się na rozwód za granicą?

Jak długo czeka się na rozwód za granicą?

Rozwód Polaków mieszkających za granicą cz. 5

02.03.2017

W dzisiejszym wpisie zajmiemy się kwestią długości postępowań w sprawach o rozwód z elementem zagranicznym.

Jeżeli chodzi o postępowanie rozwodowe prowadzone w Polsce, w związku z transgranicznym charakterem sprawy, będzie ono trwało zazwyczaj nieco dłużej niż zwykłe postępowanie tego rodzaju (tzn. bez elementów obcych). Wynika to z faktu, że doręczanie pism sądowych, tj. zawiadomień, wezwań stron, świadków itp. zajmuje więcej czasu, jeżeli dokonywane jest za granicą. Problemem jest również zapewnienie stawiennictwa na rozprawie bądź to samej strony, bądź wezwanych na sprawę świadków. Niektóre sądy, wyposażone w odpowiedni sprzęt, wychodzą jednak naprzeciw obywatelom i przeprowadzają takie przesłuchania w formie video-konferencji. Ważne jest to, że Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (dalej: Rozporządzenie) nakazuje aktywną współpracę pomiędzy organami centralnymi i sądami państw członkowskich.

Jeżeli postępowanie toczy się za granicą, wówczas długość trwania postępowania zależy od tego, w jakim kraju takie postępowanie jest prowadzone. W niektórych krajach europejskich istnieje możliwość przeprowadzenia rozwodu w trybie administracyjnym. Jeżeli małżonkowie nie mają małoletnich dzieci i nie zależy im na orzeczeniu o winie, tylko zgodnie wnoszą o rozwiązanie małżeństwa, to sprawa nie trafia do sądu. Rozwodu udziela wtedy urzędnik administracji publicznej, co znacząco przyspiesza sprawę.

W każdym jednak wypadku należy pamiętać, że czas trwania postępowania zależy w największym stopniu od tego, czy małżonkowie mają małoletnie dzieci, czy doszli do porozumienia co do sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi oraz kosztów ich utrzymania a także tego, czy wnoszą o orzeczenie o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego. Jeżeli strony nie mają wspólnych małoletnich dzieci i wnoszą o rozwód bez orzekania o winie, to może on zostać orzeczony stosunkowo szybko. W innych sytuacjach może ciągnąć się latami. Dla przykładu, duża część rozwodów w Wielkiej Brytanii kończy się w ciągu 4 miesięcy. Wszystko zależy jednak od skomplikowania sprawy oraz właściwego prawa krajowego.

Jeżeli sprawa o rozwód rozpoznawana była przez sąd obcego państwa, to do czasu trwania całej procedury należy doliczyć również proces uznania takiego orzeczenia w Polsce. O ile bowiem sąd obcego państwa wydał prawomocny wyrok, to do pełnej skuteczności takiego orzeczenia w Polsce wymaga się pewnych czynności. Mówiąc o pełnej skuteczności orzeczenia rozwodowego mamy na myśli na przykład prawo danej osoby do wstąpienia w kolejny związek małżeński, czyli o odpowiedni stan cywilny.

W krajach członkowskich Unii Europejskiej, za wyjątkiem Danii, istnieje ogólna zasada uznawania z mocy prawa orzeczeń sądów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych, do których należą sprawy rodzinne, bez konieczności uzyskania orzeczenia sądu polskiego. Od zasady tej istnieje kilka wyjątków. W art. 22 Rozporządzenia zawarte są przesłanki nieuznania orzeczeń odnoszących się do rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa. Zgodnie z tym przepisem, orzeczenia odnoszącego się do rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa nie uznaje się:

  1. jeżeli uznanie byłoby jawnie sprzeczne z porządkiem publicznym Państwa Członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie;
  2. jeżeli pozwanemu, który nie wdał się w spór, nie doręczono w należyty sposób pisma wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie umożliwiającym mu przygotowanie obrony, chyba że ustalono, że pozwany uznał orzeczenie w sposób nie budzący wątpliwości;
  3. jeżeli orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym między tymi samymi stronami w Państwie Członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie;
  4. jeżeli orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym wcześniej między tymi samymi stronami w innym Państwie Członkowskim lub w państwie nienależącym do Wspólnoty, pod warunkiem, że wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki niezbędne dla  uznania  w  tym  Państwie  Członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie.

Jeżeli nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 22 Rozporządzenia, to do skuteczności zagranicznego orzeczenia rozwodowego w Polsce wystarczy dokonać odpowiedniego wpisu o rozwodzie w polskich księgach stanu cywilnego. Osoba chcącą uzyskać pełną skuteczność rozwodu zagranicznego musi złożyć odpowiednie dokumenty w Urzędzie Stanu Cywilnego, w którym zarejestrowany został akt zawarcia małżeństwa. Do dokumentów tych należą:

  1. urzędowy odpis orzeczenia;
  2. dokument stwierdzający, że orzeczenie jest prawomocne, chyba że prawomocność wynika z treści orzeczenia;
  3. zaświadczenie dotyczące orzeczeń w sprawach małżeńskich, wydawane przez sąd państwa obcego (załącznik I do Rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003);
  4. uwierzytelniony przekład na język polski wszystkich wymienionych dokumentów.

Zgodnie z art. 24 Prawa o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1741, t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2064) rejestracja ta polega na wpisie wpływającym na treść lub ważność aktu stanu cywilnego w formie wzmianki dodatkowej. Od tego momentu można mówić o ostatecznym zakończeniu procedury rozwodowej, a rozwodnicy mają prawo ponownego zawarcia związku małżeńskiego w Polsce.

Należy pamiętać, że w przypadkach, w których nie jest możliwa uproszczona droga administracyjna w formie naniesienia wzmianki w aktach stanu cywilnego, ostateczna ścieżka do uzyskania pożądanego stanu prawnego wydłuży się o kolejne postępowanie sądowe przed polskim sądem.

Z uwagi na właściwość różnych sądów do rozpoznania sprawy rozwodowej, o czym szerzej pisaliśmy artykule dostępnym tutaj, przed podjęciem decyzji o złożeniu pozwu o rozwód warto rozważyć, czy zależy na tym, aby sprawa była rozpoznana szybko, czy zależy nam na stosowaniu przepisów konkretnego kraju, a może interesuje nas, aby sprawę rozpoznał sąd położony w określonym kraju.

Wiedza i kompetencje

  • logo_uw
  • adwokatura_polska_white
  • logo_uj
  • logo_blc